ศพ เมื่อแขกที่มาร่วมปลงศพวางดอกไม้จันเสร็จ ญาติฝ่ายชายจะช่วยกันยกปราสาทศพ ไปตั้งบนเชิงตะกอนแล้วจึงทำการเผา
เมื่อเสร็จจากพิธีเสียศพ ญาติมิตรคนที่ไปร่วมงาน จะย้อนกลับมาที่บ้านของผู้ตาย เพื่อช่วยเก็บข้าวของหรือบางคนจะไปบอกลาเจ้าภาพ และตรงประตูหน้าบ้านเจ้าภาพ จะมีนํ้าส้มป่อยใส่ถังตั้งไว้ เมื่อคนใดจะผ่านเข้าบ้านจะใช้นํ้าลูบมือและใบหน้า เพราะมีความเชื่อว่า เป็นการล้างภาพที่ไม่เป็นมงคลไม่ให้ติดตา และเป็นการป้องกันผีหรือเสนียดจัญไรที่จะติดตามตัวเข้าไปในเรือนของผู้ตาย
ความเชื่อหลังจากทำพิธีเสียศพ “ปลงศพ”
เฮือนเย็น หรือเรือนเย็น หมายถึง บ้านศพ คือ บ้านที่มีคนตายศพยังตั้งอยู่ที่บ้านนั้นทางอีสาน เรียกว่า “งันเฮือนดี” คำว่า “เฮือน” หมายถึง บ้านเรือนที่อาศัย “เย็น” หมายถึงเย็นยะเยือกเข้าถึงหัวใจ เพราะการจากไปของบุคคลผู้เป็นที่รัก มีบิดามารดาเป็นต้น สภาวะที่เงียบเหงาเศร้าสร้อย บรรยากาศไม่ Read More…
การแต่งงานของแต่ละสังคมนั้น จะมีลักษณะและแบบแผนที่แตกต่างกันออกไป และเมื่อแต่งงานกันแล้วต่างฝ่ายต่างต้องมีหน้าที่รับผิดชอบต่อครอบครัวของตนเอง ครอบครัวจะมีความสงบสุขร่มเย็นอยู่ได้นั้น ทั้งสองฝ่ายก็ต้องมีความเห็นอกเห็นใจกัน มีความเอื้ออาทรต่อกันและเข้าอกเข้าใจซึ่งกันและกัน ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะช่วยส่งผลให้ชีวิตการแต่งงานนั้นราบรื่น แต่ถ้าครอบครัวใดมีเรื่องวิวาทบาดหมางใจกันอยู่เป็นประจำ หรือต่างฝ่ายต่างละเลยหน้าที่ที่ตนต้องรับผิดชอบอยู่ ขาดความไว้วางใจกันหรือไม่ไว้ใจกัน ครอบครัวนั้นก็มักจะมีชีวิตครอบครัวที่ไม่ยืดยาวนัก ผลสุดท้ายสิ่งที่ครอบครัวนั้นจะได้รับ คือ การหย่าร้าง และการหย่าร้างกันนั้นในสภาพทางสังคมถือว่าเป็นเรื่องที่น่าอับอาย
การแต่งงานเป็นพิธีกรรมทางสังคมอย่างหนึ่งของมนุษย์ทุกเผ่าพันธุ์ มีจุดมุ่งหมายของพิธีกรรมที่คล้ายคลึงกัน จะแตกต่างกันเฉพาะการจัดพิธีกรรมในส่วนของรายละเอียดปลีกย่อยเท่านั้น ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับ ค่านิยม ความเชื่อ ซึ่งเป็นรากฐานของแต่ละสังคม การแต่งงานถ้าเกิดขึ้นในกลุ่มวัฒนธรรมเดียวกัน Read More…
ระยะเวลาและเงื่อนไขต่างๆ เองทั้งหมด เพราะการที่ลูกหลานของตนจะเริ่มต้นการครองเรือน ในฐานะครอบครัวจัดเป็นส่วนหนึ่งของสังคมที่สำคัญที่สุดนั้น จะกระทบกระเทือนถึงความมีหน้ามีตาหรือเสื่อมเสียชื่อเสียงของวงศ์ตระกูล ดังนั้นการเลือกคู่ครองของบุตรหลานจะต้องผ่านความเห็นชอบจากผู้ใหญ่เสียก่อน แต่ในบางกลุ่มชาติพันธุ์จะให้อิสระแก่บุตรหลานในการเลือกคู่ครองโดยหนุ่มสาวจะเลือกคู่ครองเองตามความพึงพอใจของตน จากการมีทัศนคติที่ตรงกันโดยการใช้วิจารณญาณของตนเอง หรืออาจตรวจสอบคู่ครองของตนเองจากเพื่อนที่สนิทสนมกัน เพราะการเลือกคู่ครองผิดเมื่อแต่งงานไปแล้วนั้นปัญหาต่างๆ อาจตามมาในภายหลังจนกระทั่งทำให้หน่วยสังคมที่เล็กที่สุดมีปัญหาต้องล่มสลายไปในที่สุด
สำหรับการเลือกคู่ครองของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่าบ้านแม่จันใต้ ส่วนใหญ่แล้วหนุ่มสาวที่จะแต่งงานแยกไปมีครอบครัว จะมีอิสระในการเลือกคู่ครองของตนตามความพึงพอใจ ไม่นิยมเลือกคู่ครองโดยที่ต่าง Read More…
ในอดีตก่อนที่พระอาจารย์จะขึ้นมาอยู่หมู่บ้านแห่งนี้ เด็กเยาวชนชาวบ้านไม่สามารถสวดมนต์ได้ แต่ปัจจุบันมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักพระพุทธศาสนา เนื่องจากเขาเหล่านี้ได้ไปทำกิจกรรมกับพระอาจารย์ และสถานที่ที่ไปทำกิจกรรมก็คือ “วัด” ดังนั้นในอดีต “แดข่อง” จึงเป็นสถานที่สำหรับทำกิจกรรมเช่นเดียวกับวัดในปัจจุบัน๔๓
อีกเรื่องหนึ่งที่เป็นเรื่องกังขาของคนทั่วไป ไม่ว่าจะถูกถ่ายทอดทางสื่อต่างๆ ทั้งที่เป็นบทเพลง ภาพยนตร์ บทความ หนังสือเชิงวิชาการ ตลอดจนคำเล่าขานของคนทั่วไปในเรื่องเกี่ยวกับครูหญิงสอนรัก “คจีมิดะ” กับ ครูชายสอนรัก “คจีระดะ” ไม่พบปรากฏเรื่องนี้ในหมู่บ้านแม่จันใต้เลย แต่หากในความเป็นจริง ในหมู่บ้านกลุ่มชาติพันธุ์อาข่าหมู่บ้านอื่น ทั้งที่เป็นอดีตและปัจจุบัน ผู้วิจัยไม่สามารถตรวจสอบหรือหาข้อมูลได้ เพราะขาดหลักฐานที่น่าเชื่อถือสามารถที่จะยืนยันได้
จากการที่ผู้วิจัยได้อาศัยอยู่หมู่บ้านแห่งนี้นับตั้งแต่ปีพุทธศักราช ๒๕๔๕ จนถึงปัจจุบัน(๒๕๕๓) จาก Read More…
พบปะพดู คุยระหว่างชายหนุ่มหญิงสาว หนุ่มๆ จะนาํ เครื่องดนตรีเหล่านี้ออกมาเล่นในช่วงหลงั จาก
เสร็จกิจการงาน ในเวลาพลบค่าํ หลงั จากรับประทานอาหารเยน็ หนุ่มคนใดหากไดน้ ดั แนะคนรักไว้
ก็จะนาํ เครื่องดนตรีเหล่านี้ออกมาเล่น เมื่อสาวคนรักไดย้ นิ เสียงดนตรีก็จะออกมาพบยงั สถานที่ที่ได้
นัดกันไว้ และการเกี้ยวพาราสีนี้ไม่นิยมให้พ่อแม่พี่น้องรับรู้ สิ่งที่สำคัญในระหว่างที่ยงั ไม่ได้
แต่งงานกนั ท้งั ฝ่ายชายและฝ่ายหญิงมีขอ้ หา้ มไม่ใหฝ้ ่ายหนึ่งฝ่ายใดไปเกี้ยวพาราสียงั บนบา้ นรวมถึง
การหลบั นอนที่บา้ นของอีกฝ่ายดว้ ย และหากเกิดความรักจนถึงข้นั ที่จะตกลงอยกูิ่นเป็นสามีภรรยา
กัน จะตอ้ งมีการพบพดู คุยแลกเปลี่ยนทศั นคติ หรือปรับความเขา้ ใจกนั ก่อนที่จะตกลงใช้ชีวิตคู่ หนุ่ม
สาวจะมีการแลกเปลี่ยนสิ่งของซึ่งกนั และกนั ดงั ที่ผวูิ้จยั ไดสั้มภาษณ์นายแมก้ ่อ เชอมือ ถึงเรื่องการ
เกี้ยวพาราสีว่า ในอดีตหากหนุ่มสาวคู่ไหนตกลงที่จะใชชี้วิตอยรู่ ่วมกนั แลว้ ต่างฝ่ายก็จะมอบของที่ Read More…

